1) Poprawa wyglądu skóry / Anti-Aging

1. Shurrab K i in. Low-level laser therapy for skin rejuvenation: systematic review and meta-analysis. J Cosmet Dermatol. 2024.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38817003/

• Populacja: Zbiorcze dane z badań klinicznych dotyczących elastyczności skóry, zmarszczek i melasmy.
• Interwencja: Różne protokoły LLLT/LED (światło czerwone i bliska podczerwień).
• Najważniejsze ustalenia:
  • Poprawa elastyczności skóry
  • Redukcja zmarszczek
  • Uznano ją za dobrze tolerowaną i przydatną metodę uzupełniającą
• Typ badania: Przegląd systematyczny (2024).
• Mocne strony/ograniczenia: Niedawna metaanaliza; ograniczenia wynikające ze zróżnicowanych dawek i miar wyników.

2. Couturaud V, Le Fur M, Pelletier M, Granotier F. Reverse skin aging signs by red light photobiomodulation. 2023.

https://www.researchgate.net/publication/372014314_Reverse_skin_aging_signs_by_red_light_photobiomodulation

• Populacja: 20 zdrowych białych kobiet o cerze mieszanej lub tłustej, dokładny wiek niepodany.
• Interwencja: Maska LED (~630 ±10 nm, ~15,6 J/cm²), 2 sesje tygodniowo przez 3 miesiące (12 min na sesję).
• Najważniejsze ustalenia:
  • Zmniejszenie wiotkości skóry twarzy
  • Zwiększenie gęstości skóry właściwej
  • Zmniejszenie średnicy porów
  • Zmniejszenie produkcji sebum
  • Efekty utrzymywały się przez kilka tygodni po zakończeniu
• Typ badania: Kliniczne badanie interwencyjne bez grupy kontrolnej.
• Mocne strony/ograniczenia: Mała próba, brak grupy placebo.

3. Mota LR i in. Photobiomodulation reduces periocular wrinkle volume: a randomized controlled trial (2023)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36780572/

• Populacja: 137 kobiet w wieku 40–65 lat o fototypie skóry II–IV.
• Interwencja: 10 sesji w ciągu 4 tygodni z użyciem czerwonego (660 nm) i bursztynowego (590 nm) światła, model split-face.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Redukcja zmarszczek dzięki czerwonemu światłu
  • Podobna redukcja zmarszczek jak w przypadku światła bursztynowego
  • Brak istotnej poprawy nawilżenia ani lepkosprężystości
• Typ badania: Randomizowane, kontrolowane badanie typu split-face.
• Mocne strony/ograniczenia: Skoncentrowano się na okolicy okołooczodołowej, krótki okres obserwacji.

4. Jagdeo J i in. Light-emitting diodes in dermatology: A systematic review. J Am Acad Dermatol. 2018.

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6099480/

• Populacja: Różnorodne badania kliniczne (fotostarzenie, trądzik, regeneracja skóry).
• Interwencja: Czerwone (630–660 nm) i NIR (830–880 nm) światło w różnych protokołach.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Zmniejszenie zmarszczek
  • Zwiększona elastyczność skóry
  • Stymulacja produkcji kolagenu
  • Redukcję zmarszczek opisano w kilku badaniach
• Typ badania: Przegląd systematyczny.
• Mocne strony/ograniczenia: Duże zróżnicowanie dawek i urządzeń.

5. Wunsch A i Matuschka K. A controlled trial… Photomed Laser Surg. 2014.

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3926176/

• Populacja: Dorośli, którzy otrzymywali PBM na całą twarz.
• Interwencja: Polichromatyczne czerwone światło/NIR przez kilka tygodni.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Wyższy poziom zadowolenia uczestników
  • Redukcja drobnych zmarszczek
  • Zwiększenie gęstości kolagenu
• Onderzoekstype: Gecontroleerde klinische studie.
• Mocne strony/ograniczenia: Zależność od urządzenia; potrzebne są standaryzowane dawki.

6. Avci P i in. Low-level laser therapy (LLLT) in skin. Lasers Surg Med. 2013.

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4126803/

• Populacja: Dane kliniczne i przedkliniczne.
• Interwencja: Czerwone światło (600–700 nm) i NIR (760–1100 nm).
• Najważniejsze ustalenia:
  • Zwiększenie produkcji ATP
  • Stymulacja syntezy kolagenu
  • Zwiększenie aktywności fibroblastów
• Onderzoekstype: Narratieve/systematische review.
• Mocne strony/ograniczenia: Silne uzasadnienie mechanistyczne.

2) Szybsza regeneracja, regeneracja mięśni i wydolność sportowa

1. Luo WT i in. Wpływ terapii laserem niskiego poziomu na wydolność i regenerację mięśni: przegląd systematyczny i metaanaliza. Front Physiol. 2021.

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9460079/

• Populacja: 24 badania kliniczne z udziałem sportowców i aktywnych dorosłych.
• Interwencja: LLLT/PBM przed treningiem lub po nim, długości fal 630–904 nm.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Poprawiona siła mięśni, gdy zastosowano przed wysiłkiem
  • Mniejsze uszkodzenia mięśni (niższe wartości CK)
  • Zmniejszona bolesność mięśni
• Onderzoekstype: Meta-analyse.
• Mocne strony/ograniczenia: Wiele badań; różnice w dawkowaniu i czasie zastosowania.

2. Tomazoni SS i in. Terapia laserem niskiego poziomu w podczerwieni zastosowana przed testem biegowym. Lasers Med Sci. 2019.

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6885272/

• Populacja: Zdrowi, aktywni dorośli.
• Interwencja: IR-LLLT (808–830 nm) zastosowane przed progresywnym testem biegowym.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Lepsza wydolność podczas biegu
  • Niższe wskaźniki zmęczenia w porównaniu z placebo
• Typ badania: Randomizowane badanie kliniczne.
• Mocne strony/ograniczenia: Dobrze kontrolowane; jedna sesja, brak danych długoterminowych.

3. Rossato M i in. Zależność dawka–odpowiedź między Photobiomodulation a wydolnością wysiłkową. Lasers Surg Med. 2020.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33232629/

• Populacja: 18 aktywnych fizycznie mężczyzn.
• Interwencja: PBM zastosowane na mięsień czworogłowy uda w różnych dawkach energii przed wysiłkiem.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Wyraźna zależność dawka–odpowiedź
  • Możliwość wykonania większej liczby powtórzeń przed wystąpieniem zmęczenia
  • Zmniejszone zmęczenie mięśni
• Typ badania: Randomizowane badanie krzyżowe.
• Mocne strony/ograniczenia: Mała próba, ale doskonała kontrola.

4. Lanferdini FJ i in. Wpływ terapii Photobiomodulation na wydolność w sporcie: badania randomizowane i mechanizmy. Sports Med. 2023.

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10594465/

• Populacja: Sportowcy i aktywni dorośli.
• Interwencja: PBM przed wysiłkiem lub po nim, zwykle 660–850 nm.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Poprawiona dynamika tlenu w mięśniach
  • Mniejsze uszkodzenia mięśni po wysiłku
  • Szybsze procesy regeneracji mięśni
• Typ badania: Przegląd systematyczny.
• Mocne strony/ograniczenia: Obszerny przegląd; konieczność stosowania jednolitych dawek.

5. Ailioaie LM i Ailioaie C. Photobiomodulation i sport: przegląd narracyjny z przykładem RCT. 2021.

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8706093/

• Populacja: Zdrowi mężczyźni (RCT) + szersza populacja sportowa w przeglądzie.
• Interwencja: PBM zastosowane na biceps przed wysiłkiem siłowym.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Mniejsze zmęczenie podczas testów
  • Dłuższy czas do wystąpienia niewydolności mięśni
• Typ badania: RCT + przegląd narracyjny.
• Mocne strony/ograniczenia: Skupienie na jednej grupie mięśni; potrzebne są szersze badania.

6. De Oliveira et al. Wstępne zastosowanie Photobiomodulation poprawia wydolność mięśni: przegląd systematyczny (2018).

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29090398/

• Populacja: Randomizowane badania z udziałem sportowców/zdrowych uczestników.
• Interwencja: PBM zastosowane przed treningiem lub wysiłkiem.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Stałe zmniejszenie zmęczenia mięśni
  • Lepsze wyniki w różnych testach sportowych
• Typ badania: przegląd systematyczny i metaanaliza.
• Mocne strony/ograniczenia: silne poparcie; różnice w protokołach.

3) Więcej energii i mniejsze zmęczenie

1. Salehpour F. i in. Przezczaszkowe PBM poprawia metabolizm energetyczny mózgu poprzez aktywację oksydazy cytochromu c (2023)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10552827/

• Populacja: przegląd badań na zwierzętach i ludziach dotyczących energii mózgu i mitochondriów.
• Interwencja: czerwone/NIR PBM mózgu, zwykle 630–1064 nm.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Zwiększona aktywność oksydazy cytochromu c
  • Zwiększona produkcja ATP w mózgu
  • Lepsza dostępność energii poznawczej
• Typ badania: Przegląd systematyczny.
• Mocne strony/ograniczenia: solidne podstawy mechanistyczne; parametry badań różnią się.

2. Naeser MA. i in. Przezczaszkowe PBM w przewlekłych zaburzeniach funkcji mózgu: poprawa zmęczenia i funkcji poznawczych (2022)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9271305/

• Populacja: osoby z długotrwałymi dolegliwościami poznawczymi.
• Interwencja: czerwone/NIR tPBM stosowane na korę przedczołową.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Mniejsze zmęczenie psychiczne
  • Lepsza uwaga i szybkość przetwarzania
  • Verbeterde stemming
• Typ badania: kliniczne badanie interwencyjne.
• Mocne strony/ograniczenia: obiecujące wyniki; brak kontroli placebo.

3. Vargas E. i in. PBM zwiększa utlenowanie mózgu i czujność (NIR 1064 nm), badanie randomizowane (2017)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5445709/

• Populacja: Zdrowi dorośli.
• Interwencja: NIR o długości fali 1064 nm na czole przez 8 minut.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Zwiększenie dopływu tlenu do mózgu
  • Większa czujność
  • Możliwe zwiększenie energii psychicznej
• Typ badania: randomizowane badanie kontrolowane.
• Mocne strony/ograniczenia: solidne pomiary fizjologiczne; krótki czas trwania interwencji.

4. Henderson TA. i in. Korzyści neuroenergetyczne PBM: przegląd (2022)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35149652/

• Populacja: ludzie i modele zwierzęce ukierunkowane na zaopatrzenie neuronów w energię.
• Interwencja: różne długości fal PBM od 630 do 1064 nm.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Zwiększona synteza ATP
  • Niższy stres oksydacyjny
  • Verbeterde mitochondriale functie
• Typ badania: Przegląd mechanistyczny.
• Mocne strony/ograniczenia: solidne podstawy biologiczne; różnice między badaniami.

5. Darlot F. i in. PBM zmienia metabolizm energetyczny neuronów: dowody eksperymentalne i translacyjne (2022)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35413191/

• Populacja: badania na zwierzętach i komórkach uzupełnione wczesnymi danymi klinicznymi.
• Interwencja: PBM z użyciem światła czerwonego/NIR w celu stymulacji mitochondriów.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Zwiększona produkcja ATP
  • Lepsza efektywność energetyczna neuronów
  • Potencjalne zastosowanie w przypadku dolegliwości związanych ze zmęczeniem
• Typ badania: przegląd badań translacyjnych.
• Mocne strony/ograniczenia: obiecujące wyniki; ograniczona liczba danych z badań na dużych grupach ludzi.

6. Hwang J. i in. PBM w przypadku zmęczenia psychicznego: randomizowane badanie kontrolowane pozorowaną terapią (2016)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27285902/

• Populacja: zdrowi dorośli ze zmęczeniem psychicznym.
• Interwencja: tPBM o długości fali 825 nm, ukierunkowana na czołowe obszary mózgu.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Znaczne zmniejszenie zmęczenia psychicznego
  • Poprawa sprawności poznawczej
• Typ badania: badanie z podwójnie ślepą próbą, kontrolowane placebo.
• Mocne strony/ograniczenia: mocny projekt; jedna sesja, długoterminowy efekt nieznany.

4) Pijnvermindering (spier- & gewrichtspijn)

1. González-Muñoz A e.a. Werkzaamheid van fotobiomodulatietherapie voor pijn en ontsteking: systematische review (2023)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10094541/

• Populatie: Klinische onderzoeken naar acute en chronische musculoskeletale pijn.
• Interventie: Lokale toepassing van rode en nabij-infrarode PBM.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Vermindering van pijnscores in meerdere RCT's
  • Verminderde ontstekingsmarkers
  • Verbeterd weefselherstel
• Typ badania: Przegląd systematyczny.
• Sterke punten/beperkingen: Veel RCT’s; variatie in dosering en parameters.

2. Hamblin MR. Mechanismen en toepassingen van de ontstekingsremmende effecten van fotobiomodulatie (2017)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5523874/

• Populatie: Preklinische en klinische onderzoeken naar ontsteking en pijn.
• Interventie: Rood/NIR-PBM op cellen, diermodellen en menselijke weefsels.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Afname van pro-inflammatoire cytokinen
  • Toename van M2-macrofagen (herstellend type)
  • Verminderde oxidatieve stress
• Typ badania: Przegląd mechanistyczny.
• Sterke punten/beperkingen: Sterke biologische basis; behoefte aan uniforme onderzoeksprotocollen.

3. Tomazoni SS e.a. IR-LLLT vóór inspanning vermindert spierpijn na inspanning en de bijbehorende markers (2019)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6885272/

• Populatie: Gezonde mannelijke sporters.
• Interventie: Infrarood-LLLT vóór intensieve inspanning.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Aanzienlijke vermindering van spierpijn na inspanning
  • Lagere CK-waarden en oxidatieve stress
  • Betere markers voor spierherstel
• Studietype: Gerandomiseerde, placebogecontroleerde studie.
• Sterke punten/beperkingen: Streng gecontroleerd; alleen kortetermijneffecten en kleine groep.

4. Tsou YA e.a. Effecten van PBMT op spierpijn met vertraagde aanvang: systematische review & meta-analyse (2025)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12286287/

• Populatie: Onderzoeken naar spierpijn (DOMS) bij gezonde volwassenen.
• Interventie: PBM toegepast vóór of na inspanning.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Vermindering van de intensiteit van DOMS op verschillende tijdstippen
  • Betere spierfunctie tijdens herstel
• Onderzoekstype: Systematische review en meta-analyse.
• Sterke punten/beperkingen: Veel onderzoeken; werking afhankelijk van het tijdstip van toepassing.

5. González-Muñoz A e.a. PBM als aanvullende therapie voor chronische musculoskeletale pijn (2023)

https://www.mdpi.com/2076-3417/15/8/4161

• Populatie: Mensen met knieartrose, tendinopathie en lage rugpijn.
• Interventie: PBM toegevoegd aan fysiotherapie of standaardzorg.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Extra pijnvermindering bovenop reguliere therapie
  • Verbeterde functionaliteit
• Studietype: Systematische review en samenvatting van onderzoeken.
• Sterke punten/beperkingen: Positief beeld; behoefte aan grotere RCT's.

5) Neurologische voordelen (focus, geheugen & cognitie)

1. Naeser MA e.a. Verbeterde cognitieve functie na transcraniële LED-sessies bij chronisch TBI (2011 / 2016)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3104287

• Populatie: Personen met chronisch traumatisch hersenletsel (TBI) en cognitieve beperkingen.
• Interventie: Herhaalde transcraniële rood/NIR LED-sessies (633–870 nm).
• Najważniejsze ustalenia:
  • Verbeterde aandacht
  • Verbeterd geheugen
  • Verbeterde executieve functies
• Typ badania: Pilotażowe raporty kliniczne.
• Mocne strony/ograniczenia: Spójna poprawa; potrzeba większych kontrolowanych badań RCT.

2. Qu X i in. Powtarzana przezczaszkowa fotobiomodulacja poprawia pamięć roboczą u starszych osób (2022)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9514540/

• Populacja: Zdrowi starsi dorośli.
• Interwencja: Siedmiodniowa seria sesji przezczaszkowej PBM światłem NIR (tPBM).
• Najważniejsze ustalenia:
  • Pamięć robocza poprawiła się bezpośrednio po sesjach
  • Efekt utrzymywał się przez kilka tygodni
• Typ badania: Randomizowane badanie kontrolowane.
• Mocne strony/ograniczenia: Dobrze kontrolowane badanie; ograniczona liczebność próby.

3. de Oliveira BH i in. tPBM poprawia funkcje poznawcze i zwiększa stężenie BDNF u dorosłych z MCI (2024)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39423445/

• Populacja: Dorośli z łagodnymi zaburzeniami funkcji poznawczych (MCI).
• Interwencja: Sesje tPBM w porównaniu z placebo/zabiegiem pozorowanym.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Poprawa sprawności poznawczej
  • Zwiększenie stężenia krążącego BDNF (czynnika neurotroficznego)
• Typ badania: RCT.
• Mocne strony/ograniczenia: Solidny projekt; potrzeba badań długoterminowych.

4. Urquhart EL i in. Zmiany w EEG i funkcjach poznawczych wywołane przezczaszkową PBM (2020)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7587286/

• Populacja: Zdrowi dorośli.
• Interwencja: Jedna sesja przezczaszkowej PBM światłem NIR (830 nm).
• Najważniejsze ustalenia:
  • Zwiększenie aktywności fal delta i theta w EEG (związanej z relaksacją i modulacją funkcji poznawczych)
  • Krótkoterminowa poprawa funkcji poznawczych
• Typ badania: Kontrolowane badanie eksperymentalne.
• Mocne strony/ograniczenia: Silne dane neurofizjologiczne; mała liczba uczestników.

5. Pan W i in. Postępy w fotobiomodulacji zaburzeń poznawczych (przegląd z 2023 r.)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9945713/

• Populacja: Modele przedkliniczne i badania z udziałem ludzi dotyczące TBI, demencji i pogorszenia funkcji poznawczych.
• Interwencja: Przezczaszkowa PBM światłem czerwonym/NIR (tPBM).
• Najważniejsze ustalenia:
  • Poprawa mózgowego przepływu krwi
  • Wsparcie funkcji mitochondriów
  • W kilku badaniach odnotowano poprawę wyników poznawczych
• Typ badania: Przegląd.
• Mocne strony/ograniczenia: Bardzo szeroki zakres; protokoły kliniczne znacznie się różnią.

6. Nizamutdinov D i in. Światło Near-Infrared przezczaszkowe (tNIR) w demencji: bezpieczeństwo i wpływ na funkcje poznawcze (2021)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8219492/

• Populatie: mensen met dementie.
• Interventie: herhaalde tNIR-sessies thuis.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Zastosowanie było dobrze tolerowane
  • U niektórych uczestników odnotowano poprawę funkcji poznawczych
  • Zgłaszano poprawę jakości snu i nastroju
• Typ badania: Seria przypadków / protokół badawczy.
• Mocne strony/ograniczenia: Wartościowe badania w warunkach rzeczywistych; potrzeba większych kontrolowanych badań RCT.

6) Równowaga hormonalna

1. Hamblin MR. Mechanizmy PBM: uwalnianie mitochondrialne i NO wpływające na komórki endokrynne (2017)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5523874/

• Populacja: Badania mechanistyczne + ograniczone dane z udziałem ludzi.
• Interwencja: Fotobiomodulacja światłem czerwonym i Near-Infrared.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Zwiększenie produkcji ATP
  • Uwalnianie tlenku azotu (NO)
  • Efekty biologiczne, które mogą wpływać na aktywność komórek endokrynnych i reakcję na stres
• Typ badania: Przegląd mechanistyczny.
• Mocne strony/ograniczenia: Silne podstawy biologiczne; niewiele bezpośrednich klinicznych badań RCT dotyczących hormonów.

2. Yosefov-Abramson / Hernández-Bule 2024: wpływ PBM na tkanki rozrodcze

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11049838/

• Populacja: Modele zwierzęce + małe badania pilotażowe z udziałem ludzi.
• Interventie: lokale rood/NIR-PBM op reproductieve weefsels.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Verbeterde follikelactiviteit en levensvatbaarheid in diermodellen
  • Verbeterde mitochondriale functie
  • Betere doorbloeding in reproductieve structuren
• Studietype: preklinisch overzicht + humane pilotgegevens.
• Sterke punten/beperkingen: veelbelovend, maar beperkte humane hormonale gegevens.

3. Liebert A e.a. PBM en systemische neuro-immuun/endocriene modulatie (2020)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7673843/

• Populatie: preklinische en klinische studies met diverse aandoeningen.
• Interventie: systemische PBM (transcraniaal en perifeer).
• Najważniejsze ustalenia:
  • Modulatie van ontstekingsmarkers
  • Invloed op de hypothalamus-hypofyse-bijnieras (HPA-as)
  • Mogelijke rol bij stressregulatie en hormonale balans
• Studietype: narratief overzicht.
• Sterke punten/beperkingen: sterke mechanistische ondersteuning; gebrek aan grote humane hormonale RCT's.

4. Laakso EL (2023): effecten van PBM op de darm-brein-endocriene assen

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10216148/

• Populatie: mechanistische studies en kleine humane studies.
• Interventie: Transcraniële en perifere PBM.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Modulatie van mitochondriën in hormonale en metabole routes
  • Invloed op de darm-brein-hormooncommunicatie
  • Mogelijk relevant voor stress, energie en hormonale regulatie
• Typ badania: Przegląd.
• Sterke punten/beperkingen: sterke theoretische basis; weinig grote humane datastudies.

5. Hernández-Bule e.a. (2024): overzicht van PBM en endocriene functie

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11049838/

• Populatie: humane klinische studies, kleine RCT's, diermodellen en mechanistische studies.
• Interventie: PBM op endocrien-gerelateerde gebieden (hersenen en perifere klierweefsels).
• Najważniejsze ustalenia:
  • Mogelijke effecten op cortisol, melatonine en andere hormonen
  • Mechanistische koppelingen via mitochondriale stimulatie en neuro-endocriene signalering
• Typ badania: Przegląd systematyczny.
• Beperkingen: weinig grote RCT's; hormonale uitkomsten vaak secundair; sterke variatie tussen protocollen.

7) Beter slapen

1. Saltmarche A e.a. Significante verbeteringen in cognitie en slaap gerapporteerd bij mensen met dementie na PBM (2017)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28186867/

• Populatie: personen met milde tot matige dementie.
• Interventie: herhaalde fotobiomodulatie (transcraniaal/nabij-infrarood).
• Najważniejsze ustalenia:
  • Verbeterde slaapkwaliteit
  • Minder nachtelijke onrust
  • Verbeteringen in cognitieve functies
• Studietype: casusreeks.
• Sterke punten/beperkingen: consistente rapportages van mantelzorgers, maar geen controlegroep.

2. Nizamutdinov D e.a. tNIR bij dementie: verbeterde slaap en stemming (2021)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8219492/

• Populatie: mensen met dementie.
• Interventie: herhaalde tNIR-sessies thuis.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Verbeterde slaapkwaliteit gerapporteerd
  • Verbeterde stemming
• Studietype: casusreeks / gecontroleerd protocol.
• Sterke punten/beperkingen: praktijkomgeving; geen geblindeerde RCT.

3. Gaggi NL e.a. De slaap, waakzaamheid en cognitie verbeteren met fotobiomodulatie (overzicht uit 2025)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12350269/

• Populatie: gezonde vrijwilligers en klinische groepen.
• Interventie: transcraniële PBM, intranasale PBM en lichttherapie met fel licht.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Verbeterde alertheid overdag
  • Mogelijke ondersteuning van de nachtrust
  • Wpływ za pośrednictwem szlaków okołodobowych i mitochondrialnych
• Typ badania: Przegląd (2025).
• Mocne strony/ograniczenia: Połączenie metod interwencyjnych; rozwijająca się dziedzina badań.

4. Urquhart EL i in. tPBM zmienia EEG i funkcje poznawcze; odnotowano zmiany EEG związane ze snem (2020)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7587286/

• Populacja: 20 zdrowych dorosłych.
• Interwencja: Jedna sesja przezczaszkowej PBM o długości fali 830 nm.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Zwiększenie aktywności delta i theta w EEG (związanej z relaksacją i presją snu)
  • Krótkoterminowa poprawa funkcji poznawczych
  • Profil EEG wykazywał podobieństwa do wczesnych cykli snu
• Typ badania: Eksperymentalne badanie krzyżowe.
• Mocne strony/ograniczenia: Silne podstawy neurofizjologiczne, ale sen nie jest pierwszorzędowym punktem końcowym.

5. Bragato EF i in. (2023): Protokół RCT dotyczący maski LED, uwzględniający sen jako wynik

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9902007/

• Populacja: 60 kobiet w wieku od 35 do 60 lat.
• Interwencja: Maska LED 633 nm i 830 nm, 20 minut na sesję, 3 razy w tygodniu przez 8 tygodni.
• Najważniejsze ustalenia: Jest to protokół; sen mierzy się za pomocą PSQI, ale nie opublikowano jeszcze wyników.
• Typ badania: Randomizowany, podwójnie zaślepiony, kontrolowany placebo protokół.
• Mocne strony/ograniczenia: Solidny projekt; wyniki są jeszcze oczekiwane.

6. Hamblin MR (2017) i Laakso EL (2023): PBM oraz mechanizmy melatoninowe/okołodobowe

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5523874/

• Populacja: Modele zwierzęce, badania komórkowe i pośrednie dane dotyczące ludzi.
• Interwencja: Czerwone światło (630–660 nm) i PBM bliskiej podczerwieni (800–850 nm).
• Najważniejsze ustalenia:
  • Zwiększenie aktywności oksydazy cytochromu c
  • Zwiększenie poziomu ATP i tlenku azotu
  • Możliwy wpływ na syntezę melatoniny
  • Normalizacja rytmów okołodobowych u zwierząt
• Typ badania: Przegląd mechanistyczny.
• Mocne strony/ograniczenia: Silne podstawy biologiczne; niewiele badań RCT z udziałem ludzi ukierunkowanych na sen.

8) Wzrost włosów

1. Torres AE i in. Photobiomodulation w leczeniu wypadania włosów (2021)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33377535/

• Populacja: Przegląd wielu RCT dotyczących łysienia.
• Interwencja: Czerwone światło (630–660 nm) i diody LED bliskiej podczerwieni w hełmach/czepkach, 2–3 razy w tygodniu przez 12–26 tygodni.
• Najważniejsze ustalenia:
  • W kilku RCT opisano zwiększenie gęstości włosów
  • Poprawa wzrostu i struktury włosów
• Typ badania: Przegląd narracyjny + podsumowanie RCT.
• Mocne strony/ograniczenia: Szeroki zakres; nadal występuje zróżnicowanie protokołów.

2. Hamblin MR. Photobiomodulation w łysieniu (przegląd z 2019 r.)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6737896/

• Populacja: Badania przedkliniczne i kliniczne.
• Interwencja: PBM w zakresie 630–830 nm w różnych urządzeniach.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Stymulacja mitochondriów w mieszkach włosowych
  • Opisano wsparcie w przypadku łysienia androgenowego i łysienia plackowatego
• Typ badania: Przegląd.
• Mocne strony/ograniczenia: Dobre uzasadnienie mechanistyczne; starszy przegląd w porównaniu z najnowszymi RCT.

3. Wang YF i in. Badanie kliniczne porównujące trzy długości fal pod kątem wzrostu włosów (2024)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40398915/

• Populacja: 68 dorosłych (18–60 lat) z wypadaniem włosów.
• Interwencja: PBM z trzema długościami fal:
  • 650 nm
  • 1550 nm
  • 14.000 nm
  vergeleken met controle, gedurende 3 maanden plus 9 maanden follow-up.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Toename in haardichtheid in alle PBM-groepen vergeleken met de controle, gedurende 3 maanden plus 9 maanden follow-up.
  • Afnemende dichtheid in de controlegroep
  • Verminderde talgproductie van de hoofdhuid
• Onderzoekstype: Gecontroleerde klinische studie.
• Sterke punten/beperkingen: Unieke vergelijking tussen golflengten; middelgrote steekproef.

4. Charoensuksira S. e.a. Lichtgeleidende microneedlepleister + LED-helm (2024)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39325239/

• Populatie: 16 deelnemers met androgenetische alopecie.
• Interventie: Microneedlepleister gecombineerd met LED-helm (522 nm + 633 nm), 50 mW/cm², 40 J/cm², wekelijks gedurende 24 weken.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Toegenomen haardichtheid in het belichte gebied
  • Verbeterde haar kwaliteit ten opzichte van de controle
• Onderzoekstype: Kleine gerandomiseerde split-area-trial.
• Sterke punten/beperkingen: Innovatieve methode; zeer kleine steekproef.

5. Yang K. e.a. Haargroeibevorderende effecten van rood licht van 650 nm (ex vivo)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8577899/

• Populatie: Ex-vivo-humane haarfollikelculturen.
• Interventie: Blootstelling aan rood licht van 650 nm.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Stimulatie van folliculaire activiteit
  • Verhoogde mitochondriale signalering en signalering van groeifactoren
• Onderzoekstype: Mechanistische ex-vivostudie.
• Sterke punten/beperkingen: Sterke biologische onderbouwing; geen directe klinische toepassing.

9) Metabolisme & energiehuishouding

1. Magalhães FC e.a. PBM en metabole uitkomsten (review uit 2022)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36040371/

• Populatie: In-vitro-, dier- en humane studies.
• Interventie: PBM met diverse parameters.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Verbeterde mitochondriale functie
  • Verminderde ontstekingsactiviteit
  • Verbeterde metabole signalering in spier- en ander weefsel
• Onderzoekstype: Narratieve/systematische review.
• Sterke punten/beperkingen: Sterke theoretische onderbouwing; meer RCT’s bij mensen nodig.

10) Betere stemming / minder somberheid

1. Ji Q. e.a. Photobiomodulation en stemmingsklachten: meta-analyse (2024)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38356614/

• Populatie: RCT’s en gecontroleerde studies bij personen met een sombere stemming.
• Interventie: Transcraniële en perifere PBM.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Significante verbetering van de stemming vergeleken met placebo
  • Er zijn maar weinig RCT’s van hoge kwaliteit beschikbaar
• Onderzoekstype: Systematische review en meta-analyse.
• Sterke punten/beperkingen: Statistisch significant effect in de analyse; heterogene protocollen.

2. Cho Y. e.a. Meta-analyse: tPBM en stemmingsklachten (2023)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37651208/

• Populatie: Gerandomiseerde, sham-gecontroleerde trials.
• Interventie: Diverse transcraniële PBM-protocollen.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Ondersteuning voor een positief effect van tPBM op de stemming
  • Veel onderzoeken hadden te weinig statistische power door kleine steekproeven
• Onderzoekstype: Meta-analyse.
• Sterke punten/beperkingen: Grondige analyse, maar beperkt door kleine aantallen deelnemers per trial.

11) Vermindering van ontstekingen (artritis & auto-immuunziekten)

1. Zhang R. e.a. Mechanismen en werkzaamheid van PBM bij ontstekingsziekten (2023)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10531845/

• Populacja: Badania z udziałem ludzi i zwierząt dotyczące chorób zapalnych.
• Interwencja: Różne protokoły PBM z użyciem światła czerwonego i bliskiej podczerwieni.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Spadek markerów stanu zapalnego
  • Poprawa mechanizmów regeneracji tkanek
  • Pozytywne efekty w chorobach stawów i modelach chorób autoimmunologicznych
• Typ badania: Przegląd systematyczny (2023).
• Mocne strony/ograniczenia: Bardzo obszerny przegląd; zróżnicowanie protokołów badawczych pozostaje ograniczeniem.

2. Hamblin MR. Przeciwzapalne działanie PBM: przegląd mechanistyczny (2017)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5523874/

• Populacja: Badania komórkowe, na zwierzętach i z udziałem ludzi.
• Interwencja: Światło czerwone i bliska podczerwień.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Zmniejszenie stresu oksydacyjnego
  • Spadek stężenia cytokin prozapalnych
  • Zwiększenie stężenia rozszerzającego naczynia krwionośne tlenku azotu (NO)
  • Modulacja funkcji mitochondriów i aktywności układu odpornościowego
• Typ badania: Przegląd mechanistyczny.
• Mocne strony/ograniczenia: Silne podstawy biologiczne; kliniczne protokoły PBM znacznie się różnią.

3. Oliveira S. i in. PBM w chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego: przegląd systematyczny (2024)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38775202/

• Populacja: Badania RCT z udziałem osób z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego.
• Interwencja: PBM z użyciem lasera lub LED, z różnymi parametrami.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Zmniejszenie bólu
  • Możliwa poprawa mobilności i funkcjonowania
• Typ badania: Przegląd systematyczny i metaanaliza (2024).
• Mocne strony/ograniczenia: Dane zagregowane; niska pewność dowodów z powodu niejednorodnych protokołów.

4. González-Muñoz A. i in. PBM w przewlekłym bólu i stanach zapalnych: przegląd systematyczny (2023)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10094541/

• Populacja: Osoby z przewlekłym bólem i chorobami zapalnymi.
• Interwencja: PBM oparta na laserze i LED.
• Najważniejsze ustalenia:
  • PBM wykazuje korzystny wpływ na ból i stan zapalny
  • Różne wskazania odnoszą korzyści w różnym stopniu
• Typ badania: Przegląd systematyczny.
• Mocne strony/ograniczenia: Obszerne podsumowanie; konieczność standaryzacji badań RCT.

5. Stausholm MB. i in. Skuteczność LLLT w chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego: BMJ Open (2019)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12326686/

• Populacja: Kontrolowane placebo badania LLLT dotyczące choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego.
• Interwencja: Różne protokoły dawkowania LLLT.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Znaczne zmniejszenie bólu
  • Poprawa funkcji stawów
• Typ badania: Przegląd systematyczny i metaanaliza (2019).
• Mocne strony/ograniczenia: Silne podstawy dowodowe, ale różnice w dawkowaniu między badaniami ograniczają możliwość porównania.

6. Lourinho I. i in. LLLT u dorosłych z reumatoidalnym zapaleniem stawów: przegląd systematyczny i metaanaliza (2023)

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12326686/

• Populacja: Dorośli z reumatoidalnym zapaleniem stawów.
• Interwencja: Różne protokoły LLLT/PBM.
• Najważniejsze ustalenia:
  • Spadek markerów stanu zapalnego
  • Zmniejszenie bólu
  • Poprawa funkcjonowania (w niektórych badaniach)
• Typ badania: Przegląd systematyczny i metaanaliza (2023).
• Mocne strony/ograniczenia: Obiecujące wyniki, ale małe kohorty i zróżnicowana metodologia.

Terapia światłem czerwonym jest zastosowaniem wellness i nie zastępuje opieki medycznej. Rezultaty różnią się w zależności od osoby; w przypadku dolegliwości skonsultuj się z lekarzem.