Większość badań nad terapią światłem czerwonym dotyczy regeneracji mięśni, skóry i bólu. To logiczne, ponieważ właśnie w tych obszarach istnieje największa liczba badań. Jest jednak cała kategoria dolegliwości, która rzadko się w nich pojawia: wszystko, co wiąże się z kobiecym cyklem, hormonami i okolicą miednicy. Ból menstruacyjny. Endometrioza. Regeneracja po porodzie. Ból brodawek sutkowych podczas karmienia piersią. Menopauza.

Niedawno na Light Therapy Insiders ukazał się obszerny wywiad z położną Tracy Donegan, poświęcony właśnie temu tematowi. W tym artykule zestawiamy jej spostrzeżenia, uzupełniamy je o to, co badania naukowe potwierdzają, a czego nie potwierdzają, i przekładamy je na praktyczne wskazówki dotyczące stosowania terapii w domu.

Ten artykuł przedstawia kolejne etapy życia. Jeśli szukasz konkretnych informacji o zaburzeniach równowagi hormonalnej, PCOS, PMS lub wpływie stresu na cykl, przeczytaj nasz artykuł o terapii światłem czerwonym a hormonach kobiecych.

Spis treści

• Jak działa terapia światłem czerwonym w organizmie?
• Terapia światłem czerwonym na ból menstruacyjny
• Terapia czerwonym światłem w endometriozie i przy bólu miednicy
• Terapia czerwonym światłem a płodność
• Ciąża: gdzie lepiej nie stosować czerwonego światła
• Terapia światłem czerwonym po porodzie
• Terapia światłem czerwonym w okresie menopauzy
• Jak zacząć terapię czerwonym światłem?
• Is rood licht therapie veilig?
• Veelgestelde vragen

Jak działa terapia światłem czerwonym w organizmie?

Światło czerwone (około 660 nm) i światło bliskiej podczerwieni (około 850 nm) przenikają przez skórę i są pochłaniane przez mitochondria, czyli małe elektrownie w komórkach. Znajduje się w nich enzym, oksydaza cytochromu c, który wychwytuje światło. W rezultacie komórki wytwarzają więcej ATP, poprawia się krążenie krwi w leczonym obszarze, a sygnały stanu zapalnego zostają zmodyfikowane.

Brzmi to abstrakcyjnie, ale wyjaśnia, dlaczego tak różnorodne dolegliwości reagują na tę samą terapię. Światło czerwone nie leczy bowiem konkretnego schorzenia. Dostarcza tkankom więcej energii, aby mogły się regenerować. Najwięcej korzyści odnoszą z tego tkanki obciążone, regenerujące się po porodzie lub gorzej ukrwione z powodu spadku poziomu estrogenów.

Termin fachowy to fotobiomodulacja. Jeśli chcesz zgłębić ten temat, przeczytaj nasz artykuł o tym, jak dokładnie działa terapia światłem czerwonym, albo o mitochondriach i ATP.

Terapia światłem czerwonym na ból menstruacyjny

Spośród wszystkich zastosowań specyficznych dla kobiet najlepiej zbadany jest ból menstruacyjny. A wyniki są uderzające.

W randomizowanym badaniu wieloośrodkowym opublikowanym w czasopiśmie Lasers in Medical Science 156 kobiet z pierwotnym bolesnym miesiączkowaniem (skurczami menstruacyjnymi bez choroby podstawowej) przydzielono do dwóch grup. Jedna grupa przez trzy cykle otrzymywała terapię światłem LED w dwóch punktach nisko na brzuchu. Druga grupa przyjmowała tabletkę antykoncepcyjną (etynyloestradiol/dezogestrel).

Odsetek kobiet, u których uzyskano klinicznie istotne zmniejszenie bólu, był podobny w obu grupach: 73,6% w przypadku terapii światłem i 85,7% w przypadku tabletki. Różnica ta nie była istotna statystycznie. Tabletka powodowała jednak większe bezwzględne zmniejszenie bólu. Co ciekawe, stężenie prostaglandyny E2 we krwi (substancji powodującej skurcze) zmniejszyło się w obu grupach w podobnym stopniu.

To istotna informacja. Nie dlatego, że światło jest „lepsze” od tabletki, ponieważ pod względem bezwzględnego zmniejszenia bólu wyraźnie wygrywa tabletka. Chodzi jednak o to, że dla kobiet, które nie chcą lub nie mogą stosować hormonów, pojawia się poważna alternatywa. Uczciwie trzeba jednak dodać, że w tym badaniu nie było grupy otrzymującej pozorowane leczenie, więc część poprawy może wynikać z efektu placebo.

Jeszcze ważniejsze jest badanie, w którym terapię światłem porównano z pozorowanym leczeniem. Metaanaliza z 2025 roku objęła trzy takie badania, łącznie z udziałem 150 kobiet, i wykazała wyraźne zmniejszenie bólu na korzyść światła. W najlepiej zaprojektowanym pojedynczym badaniu (podwójnie zaślepionym, z użyciem urządzenia placebo, z udziałem 88 kobiet) nasilenie bólu zmniejszyło się o 4,3 punktu w porównaniu z 1,8 punktu w grupie placebo. To wciąż małe badania, wszystkie przeprowadzone w Azji Wschodniej, więc potrzebne są jeszcze powtórzenia w Europie. Jednak ze wszystkich zastosowań omówionych w tym artykule to ma najsilniejsze podstawy.

W praktyce używa się do tego elastycznego pasa do terapii światłem, noszonego nisko na brzuchu lub dolnej części pleców, albo siada się przed panelem. Dwadzieścia minut — najlepiej nie dopiero wtedy, gdy ból już się pojawi: zacznij na kilka dni przed miesiączką.

Terapia czerwonym światłem w endometriozie i przy bólu miednicy

W przypadku endometriozy sprawa jest bardziej skomplikowana. Nie ma rzetelnych badań potwierdzających, że czerwone światło oddziałuje na tkankę endometrialną, dlatego nie powinniśmy tego sugerować.

To, co jest prawdopodobne, to wpływ na ból. Światło bliskiej podczerwieni dociera do głębiej położonych tkanek, poprawia miejscowe krążenie i łagodzi aktywność zapalną. Dla kobiet, które codziennie zmagają się z bólem miednicy, nielekowe uzupełnienie, które można stosować w domu bez obciążania żołądka i ryzyka uzależnienia, jest warte wypróbowania.

Ważne: terapia czerwonym światłem nie zastępuje leczenia endometriozy. Traktuj ją jako uzupełnienie, po konsultacji z lekarzem. Więcej o jej działaniu w przypadku bólu przeczytasz w naszym artykule o terapii czerwonym światłem na ból i stany zapalne.

Terapia czerwonym światłem a płodność

Donegan porusza w wywiadzie kwestię, która w gabinecie wciąż zbyt często jest pomijana: gdy starania o dziecko nie przynoszą naturalnie rezultatu, przyczyna w znacznej części przypadków leży (przynajmniej częściowo) po stronie mężczyzny. Mimo to proces często koncentruje się jednostronnie na kobiecie.

W przypadku mężczyzn istnieją badania sugerujące, że fotobiomodulacja może wspierać ruchliwość plemników. Mitochondria dostarczają przecież energii, dzięki której plemnik się porusza. Z praktycznego punktu widzenia warto pamiętać, że produkcja plemników trwa około 70–76 dni. To, co robisz dzisiaj, zobaczysz w wynikach seminogramu dopiero po ponad dwóch miesiącach.

To również wyjaśnia, dlaczego Donegan prosi swoje klientki starające się o dziecko, aby trzymały się danego protokołu przez co najmniej trzy miesiące, zanim wyciągną wnioski. To doświadczenie kliniczne, a nie wynik badania, ale dobrze współgra z biologią.

W przypadku kobiet podstawy naukowe są mniej solidne. Czerwone światło na podbrzusze stosuje się w celu wsparcia krążenia w obrębie miednicy, ale nie ma twardych danych dotyczących odsetka ciąż. Bądźmy wobec tego szczerzy: to rozsądne uzupełnienie, a nie terapia niepłodności. O hormonalnym aspekcie tego zagadnienia napisaliśmy osobny artykuł o terapii czerwonym światłem a hormonach żeńskich.

Ciąża: gdzie lepiej nie stosować czerwonego światła

Jasno i bez owijania: nie używaj silnego panelu czerwonego światła bezpośrednio na ciężarnym brzuchu, chyba że odbywa się to pod nadzorem odpowiednio przeszkolonego pracownika ochrony zdrowia.

Nie ma dowodów na to, że jest to szkodliwe, ale nie ma też badań potwierdzających jego bezpieczeństwo. W przypadku ciąży ta różnica jest na tyle istotna, że warto zachować ostrożność.

Światło stosowane na ramiona, szyję, twarz lub dolną część pleców to inna kwestia, ponieważ te obszary znajdują się z dala od macicy. Masz wątpliwości? Skonsultuj się z położną. Napisaliśmy na ten temat cały artykuł: terapia światłem czerwonym podczas ciąży.

Terapia światłem czerwonym po porodzie

To obszar, w którym przeprowadzono najwięcej badań klinicznych, a wyniki są niejednoznaczne, ale obiecujące.

Ból i pęknięcia brodawek sutkowych podczas karmienia piersią

Tutaj sprawa jest bardziej złożona, niż często przedstawia się ją w internecie. Istnieją pozytywne metaanalizy, ale terapia światłem jest w nich zazwyczaj porównywana ze standardową opieką, taką jak lanolina lub mleko matki. W porównaniu z pozorowanym leczeniem, czyli bardziej rygorystycznym testem, dotychczas nie wykazano efektu: w przeglądzie z 2024 roku znaleziono dokładnie dwa takie badania, obejmujące łącznie 139 kobiet, i nie stwierdzono istotnej różnicy. Ustalono również, że pojedyncza sesja nie działa.

Jednak na tym historia się nie kończy. Najnowsze badanie z podwójnie ślepą próbą i pozorowanym leczeniem, przeprowadzone w 2026 roku, wykorzystało powtarzany protokół z użyciem światła czerwonego i podczerwonego, wykazując mniejszy ból do siedmiu dni po terapii. To krok w dobrym kierunku. Nie zostało to jeszcze potwierdzone, dlatego tak też tego nie przedstawiamy.

Jedno zastrzeżenie, które pojawia się w wielu źródłach i jest słuszne: światło nie naprawi nieprawidłowej techniki przystawiania. Jeśli przyczyną jest sposób, w jaki dziecko chwyta pierś, rana będzie się nawracać. Najpierw skonsultuj się z doradcą laktacyjnym, a światło stosuj dodatkowo.

Regeneracja krocza i powrót do zdrowia po cesarskim cięciu

W przypadku urazów krocza, szwów i rekonwalescencji po cesarskim cięciu wyniki są bardziej niejednoznaczne. Istnieją badania RCT wykazujące wyraźne zmniejszenie bólu, ale są też przeglądy systematyczne, z których wynika, że różnica w porównaniu z placebo jest niewielka lub nieistotna statystycznie. Stosowane dawki i długości fal znacznie różnią się między badaniami, co częściowo wyjaśnia tę rozbieżność. Podsumowując: terapia może być pomocna, ale dowody nie są jeszcze przekonujące.

Praktycznie: poczekaj, aż krwawienie będzie pod kontrolą, a rana się zamknie, i skonsultuj się z położną lub lekarzem, zanim rozpoczniesz terapię.

Terapia światłem czerwonym w okresie menopauzy

Gdy spada poziom estrogenów, wiele rzeczy zmienia się jednocześnie. Skóra staje się cieńsza i bardziej sucha, spada produkcja kolagenu, tkanki w obrębie miednicy stają się bardziej podatne na uszkodzenia, sen jest bardziej niespokojny, a regeneracja po wysiłku trwa dłużej.

Wspólny motyw jest wyraźny: chodzi o tkanki, które są gorzej ukrwione, oraz komórki, które działają mniej efektywnie. I właśnie na tym koncentruje się fotobiomodulacja.

Skóra i kolagen

W przypadku skóry dowody są najsilniejsze spośród wszystkich obszarów związanych z menopauzą. W badaniu z podwójnie ślepą próbą, w którym jedna połowa twarzy otrzymywała światło, a druga pozorowany zabieg, zmarszczki i szorstkość skóry wyraźnie się zmniejszyły. Co ważniejsze, biopsje skóry rzeczywiście wykazały zwiększenie ilości kolagenu i włókien elastycznych. To jeden z nielicznych przypadków, gdy efekt został bezpośrednio potwierdzony w ludzkiej tkance, a nie tylko w kwestionariuszu.

Warto dodać uczciwe zastrzeżenie. Znaczna część badań nad terapią światłem LED jest finansowana przez producentów urządzeń, a najnowsze badanie finansowane w najbardziej niezależny sposób nie osiągnęło głównego punktu końcowego. Efekt jest rzeczywisty, ale umiarkowany. Spodziewaj się widocznie gładszej tekstury skóry, a nie efektu porównywalnego z zabiegiem. Więcej informacji znajdziesz w naszym artykule o terapii czerwonym światłem na skórę. Maska do twarzy LED to najprostsze rozwiązanie w tym przypadku.

Dolegliwości genitalne i miednicy

W przypadku suchości, ścieńczenia tkanek i bólu podczas stosunku zainteresowanie jest duże, a dowody wciąż są ograniczone. Trwają już randomizowane badania nad fotobiomodulacją w zespole moczowo-płciowym menopauzy, ale wyników jeszcze nie ma. Jeśli czytasz, że terapia „udowodniono, że działa”, to obecnie nie jest to prawdą.

Sen i energia

Tutaj obowiązuje inna zasada, niezwiązana z naświetlaniem tkanek, lecz z rytmem dobowym. Jasne światło bogate w niebieskie fale wieczorem utrudnia zasypianie, natomiast ciepłe, czerwone światło tego nie robi. Dlatego wieczorna sesja świetnie pasuje do rutyny wyciszającej. Więcej informacji znajdziesz w naszym artykule o terapii czerwonym światłem na lepszy sen.

Jak zacząć terapię czerwonym światłem?

Zaletą terapii światłem jest prosty protokół. Trudność polega na tym, że konsekwencja okazuje się ważniejsza niż intensywność — i właśnie na tym najczęściej wszystko się wykłada.

• Zacznij spokojnie. Na początek wystarczy dziesięć do piętnastu minut na obszar. Więcej nie znaczy lepiej; w fotobiomodulacji istnieje optymalny zakres dawki, a powyżej niego efekt znów się zmniejsza.
• Houd afstand. Voor een paneel is 15 tot 30 cm gebruikelijk. Een riem of masker ligt op de huid.
• Wees regelmatig. Drie tot vijf keer per week levert meer op dan één lange sessie in het weekend.
• Geef het tijd. Huid en pijnklachten reageren vaak binnen twee tot vier weken. Voor alles wat met de cyclus of hormonen te maken heeft, reken je op twee tot drie cycli.
• Merk je na een week of vier helemaal niets? Dan is het zinvol om je protocol tegen het licht te houden: afstand, duur of frequentie, in plaats van gewoon door te gaan.

Is rood licht therapie veilig?

Rood licht therapie heeft een gunstig veiligheidsprofiel. Er zit geen UV in, het verbrandt je huid niet en de bijwerkingen die in studies gemeld worden, zijn zeldzaam en mild. Toch een paar duidelijke aandachtspunten:

• Behandel geen moedervlekken of huidplekjes die er verdacht uitzien. Laat die eerst beoordelen.
• Gebruik geen krachtig paneel direct op een zwangere buik zonder begeleiding.
• Richt geen intense panelen op pasgeborenen.
• Gebruik je fotosensibiliserende medicatie (bepaalde antibiotica, sommige middelen tegen acne of bij auto-immuunziekten)? Overleg dan eerst met je arts of apotheker.
• Kijk niet recht in de LED's. Bij grote panelen op korte afstand is een beschermbril prettig.

Veelgestelde vragen

Helpt rood licht therapie tegen menstruatiepijn?

Waarschijnlijk wel. Drie placebogecontroleerde studies met samen 150 vrouwen laten een duidelijke pijnvermindering zien, en in een vergelijking met de anticonceptiepil haalde 73,6% van de vrouwen met licht een klinisch relevante verbetering tegenover 85,7% met de pil. Het zijn kleine studies, dus zekerheid is er nog niet.

Mag je rood licht therapie gebruiken tijdens de zwangerschap?

Niet direct op je buik, tenzij een geschoolde zorgverlener dat begeleidt. Er is geen bewijs van schade, maar er is ook geen onderzoek dat de veiligheid aantoont. Op je schouders, nek, gezicht of onderrug is het een ander verhaal, omdat dat ver van de baarmoeder blijft.

Helpt rood licht therapie bij overgangsklachten?

Voor de huid is de onderbouwing redelijk: dunner wordende huid en collageenverlies reageren aantoonbaar op rood licht. Voor genitale en bekkenklachten zoals droogheid en pijn bij het vrijen loopt het onderzoek nog, dus daar valt nog niets over te beloven.

Hoe lang duurt het voordat je resultaat merkt?

Huid- en pijnklachten reageren vaak binnen twee tot vier weken bij drie tot vijf sessies per week. Voor alles wat met je cyclus of hormonen te maken heeft, reken op twee tot drie cycli. Merk je na vier weken helemaal niets, kijk dan eerst kritisch naar afstand, duur en frequentie.

Is roodlichttherapie veilig tijdens de borstvoeding?

Ja. Lichttherapie op de tepel wordt in klinisch onderzoek juist ingezet bij tepelkloven en heeft geen effect op de melkproductie. Wel geldt: licht lost een verkeerde aanlegtechniek niet op. Schakel eerst een lactatiekundige in en gebruik het licht daarnaast.

Welk apparaat heb je nodig voor klachten in de onderbuik?

Een flexibele lichttherapieriem die je laag om je buik of onderrug draagt, is hiervoor het praktischst, omdat je die tijdens het rusten kunt omhouden. Een staand paneel werkt ook, maar vraagt dat je twintig minuten stil voor het apparaat zit.

Wat je realistisch mag verwachten

Vrouwengezondheid is decennialang ondervertegenwoordigd geweest in medisch onderzoek, en dat zie je terug in dit onderwerp: voor menstruatiepijn en huidklachten is de onderbouwing redelijk, voor bekkenklachten tijdens de overgang staat het onderzoek nog in de kinderschoenen.

Dat maakt roodlichttherapie geen wondermiddel. Maar het maakt het wel een veilige, niet-hormonale optie die je thuis kunt inzetten naast wat je verder al doet. En voor een aantal klachten waarvoor de reguliere opties beperkt zijn, is dat meer dan niets.

Vragen over welk apparaat past bij wat jij wilt aanpakken? Stel ze gerust. We denken graag mee.

---

Disclaimer: dit artikel is bedoeld ter informatie en is geen medisch advies. Roodlichttherapie vervangt geen behandeling door een arts. Heb je klachten, ben je zwanger, geef je borstvoeding of gebruik je medicatie? Overleg dan met je huisarts, verloskundige of specialist voordat je begint.

Geïnspireerd door het interview met verloskundige Tracy Donegan op Light Therapy Insiders. De wetenschappelijke onderbouwing komt onder meer uit Complementary Therapies in Medicine (2025) en Lasers in Medical Science (2022) over licht bij primaire dysmenorroe; Breastfeeding Medicine (2024) en Lasers in Medical Science (2025) over fotobiomodulatie bij tepelletsel; Lee et al. (2007) over ledfototherapie met huidbiopten; en een umbrella review in Systematic Reviews (2025) over de algehele bewijskracht van fotobiomodulatie.